Jak długo trzeba płacić alimenty na dziecko?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami rodzice mają obowiązek łożyć na swoje dziecko, aż do czasu, gdy będzie ono w stanie utrzymywać się samodzielnie, chyba, że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego wychowania i utrzymania.

Często klienci zadają mi pytanie: jak długo powinienem/powinnam płacić na dziecko? Przyjmuje się, że rodzice mają obowiązek utrzymywania swojego dziecka od momentu jego narodzin do czasu, gdy się usamodzielni i będzie w stanie samo zapewnić sobie środki na własne utrzymanie. Nie jest jednak prawdą, iż obowiązek ten trwa do 18 (pełnoletniość) czy 24 (koniec edukacji) roku życia dziecka – jak często można usłyszeć. Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie wyznacza bowiem określonej górnej granicy wiekowej do jakiej trwa obowiązek alimentacyjny rodziców względem dzieci.

Częstą sytuacją jest, gdy rodzice nadal są zobowiązani do płacenia alimentów na pełnoletnie już dziecko kontynuujące naukę, które nie jest jeszcze w stanie samodzielnie się utrzymać, np. dziecko uczy się w liceum lub studiuje i nie ma możliwości podjęcia pracy, która zapewniłaby mu wystarczające utrzymanie. Trudności w samodzielnym utrzymaniu się mogą być także wynikiem np. poważnej choroby dziecka lub stwierdzonego u dziecka stopnia niepełnosprawności.

O ile w przypadku dziecka małoletniego nie budzi większych kontrowersji sam fakt konieczności jego alimentacji przez rodziców (zwykle spory dotyczą wysokości należnych alimentów) o tyle w przypadku dziecka pełnoletniego mogą pojawiać się już pewne wątpliwości odnośnie czasu przez jaki należy jeszcze pomagać mu w utrzymaniu. W przypadku dzieci pełnoletnich Sąd orzekając o alimentach bierze przede wszystkim pod uwagę czy dziecko jest już w stanie samodzielnie się utrzymać czy nadal chce się uczyć i czy jego osobiste zdolności oraz cechy charakteru mu na to pozwalają (tu każdą sytuację należy rozpatrywać indywidualnie, gdyż przykładowo nasze dziecko może studiować w systemie dziennym i nie mieć możliwości podjęcia pracy za którą otrzymałoby należne wynagrodzenie wystarczające do samodzielnego utrzymania się; być może jednak dziecko studiuje zaocznie a w ciągu tygodnia roboczego ma możliwość podjąć pracę, która umożliwiłaby samodzielne życie tak jak czynią to jego koledzy i koleżanki; można też wyobrazić sobie sytuację, że dziecko nie przykłada się do nauki, nie zdaje wymaganych egzaminów, po raz kolejny powtarza rok na studiach, w ogóle nie szuka pracy pomimo, że obiektywnie ma taką możliwość i nic nie stoi temu na przeszkodzie).

Kiedy zatem rodzic może być zwolniony z obowiązku alimentacyjnego na swoje dziecko? Zgodnie z obowiązującymi przepisami rodzice nie muszą utrzymywać dziecka, jeżeli – jak już wspomniałam powyżej – dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie jego kosztów wychowania i utrzymania (np. dziecko posiada mieszkanie, które jest wynajmowane, a kwota uzyskana z najmu jest wystarczająca na pokrycie usprawiedliwionych potrzeb życiowych dziecka) lub gdy dziecko ma możliwość zaspokoić swoje potrzeby z innych źródeł (np. stypendium, renta rodzinna) bądź gdy po stronie rodzica wystąpi zupełny brak możliwości zarobkowych i majątkowych (co jednak bywa bardzo rzadkie).

Co w związku z powyższym może uczynić rodzic posiadający pełnoletnie dziecko, nieposiadające dochodów z własnego majątku, które obiektywnie patrząc nie wykorzystuje wszystkich swoich możliwości (nie dokłada należytych starań) by zapewnić sobie samodzielne utrzymanie? W takiej sytuacji, jeżeli rodzic jest zobowiązany do płacenia alimentów na dziecko wyrokiem sądowym, warto rozważyć wystąpienie do sądu z pozwem o uchylenie obowiązku alimentacyjnego na dziecko. O uchylenie obowiązku płacenia alimentów na dziecko może starać się również rodzic, dla którego dalsze utrzymywanie pełnoletniego dziecka wiąże się z nadmiernym uszczerbkiem dla własnego utrzymania.

Warto także wiedzieć, że jeżeli nasze dziecko osiągnęło pełnoletniość i jest już w stanie samodzielnie się utrzymać, sąd na wniosek rodzica zobowiązanego do płacenia alimentów może stwierdzić wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego.

Kroki sądowe są konieczne, gdy rodzic został zobowiązany do płacenia alimentów na drodze sądowej (wyrokiem/ugodą zatwierdzoną przez Sąd).

W mojej ocenie jeżeli nasz obowiązek alimentacyjny nie wynika z orzeczenia sądowego a alimenty płacimy dobrowolnie, w momencie, gdy uznamy, że nasze pełnoletnie dziecko jest już w stanie samodzielnie się utrzymać możemy po prostu przestać łożyć na nie pieniądze i o fakcie tym powiadomić naszą pociechę.